24 Eylül 2021

İGEME | İhracat Geliştirme Merkezi

İşimiz ihracat Gücümüz Türkiye. Dün Bugün Yarın Daima

Wilson İlkeleri

1928 yılında, savaş şartlarının ağırlaşmış olması sebebiyle tüm ülkeler bir barış arayışı içine giriştiler. İşte bu dönemde ABD Başkanı Wilson tarafından barışın sağlanması amacıyla 8 Ocak 1918 yılında düzenlenen kongrede 14 madde sunuldu. Sunulan bu 14 madde Wilson İlkeleri olarak anılmaktadır.

Wilson ilklerinin amacı başlangıçta savaşın sonlandırılmasıdır. Ancak sonrasında maddelerin ABD çıkarlarını destekliyor olması Wilson İlkelerinin sadece kağıt üzerinde kalmasına neden olmuştur.

İlkelere göre, kazanan taraf kim olursa olsun 14 maddenin uygulaması tüm devletler için geçerliydi. 12 maddesi Osmanlı Devletini ilgilendiren 14 madde şu şekildedir.

1-Açık barış anlaşmaları ve gelecekte de açık diplomasi,
2-Karasuları içinde, savaşta ve barışta denizlerin mutlak serbestisi,
3-Bütün ekonomik engellerin mümkün olduğunca kaldırılması,
4-Milli silahlanmanın azaltılması için gerekli ve yeter garantiler,
5-Sömürge isteklerinin, ilgili halkların menfaatleri ile yetkileri sonradan tespit edilecek olan sömürgeci devletin istekleri aynı derecede göz önünde tutulmak suretiyle, mutlak bir tarafsızlıkla çözülmesi,
6-Bütün Rusya Toprakları boşaltılacak ve devletlerin de yardımı ile Rusya’ya kendi gelişmesini sağlamak için her türlü imkan verilecek,
7-Belçika’ya tam ve bağımsız egemenlik geri verilecek,
8-İşgal edilen Fransız topraklarının boşaltılması, Prusya’nın 1871’de Alzas-Loren meselesinde yaptığı hatanın düzeltilmesi suretiyle barışın teminat altına alınması,
9-İtalyan sınırlarının milliyet prensibine göre düzeltilmesi,
10-Avusturya- Macaristan İmparatorluğu halklarına muhtar gelişme imkanlarının verilmesi,
11-Romanya, Sırbistan, Karadağ topraklarının boşaltılarak Sırbistan’a denizden mahreç verilmesi, Balkan devletlerinin münasebetlerinin milliyetler prensibine göre düzenlenmesi,
12-Osmanlı İmparatorluğu’nun Türk olan kısımlarının egemenliği, sağlanacak fakat Türk olmayan milliyetlere muhtar gelişme imkanları verilecek, Çanakkale Boğazı devamlı olarak bütün milletlerin gemilerine açık olacak ve bu milletlerarası garanti altına alınacak.
13-Bağımsız bir Polonya kurulacak,
14-Büyük ve küçük bütün devletlere siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak imkanını sağlamak amacı ile bir milletler teşkilatı kurmak,

Önemi Nedir?
Yenilen devletler, Wilson ilkelerine güvenerek savaştan erken çekilmiştir ve bundan güç alan İtilaf Devletleri, Wilson İlkelerine dayandırarak kafalarına göre bir paylaşım içerisine girişmiştir. İlkelere uyulmadığını gören ABD, Avrupa Siyasetinden çekilmiş ve Kurtuluş Savaşı, ardından 2. Dünya Savaşı ile Wilson İlkeleri amacına ulaşamamış, tamamen geçerliliğini kaybetmiştir.

Nazire Keskin
Teşvik Uzmanı

Konuşmaya Başla