27 Eylül 2021

İGEME | İhracat Geliştirme Merkezi

İşimiz ihracat Gücümüz Türkiye. Dün Bugün Yarın Daima

Sağlık Alanında Reklam Yasakları

Sağlık turizmi reklam kokan hareketlerle yapılır. Bunu düşünen bir sağlık turizm ve reklam yönetmeliği gerekir.

Sağlık üzerinde reklam ve tanıtım kampanyaları yürütülürken dikkat edilmesi gerekilen hassas bir alandır. Aynı zamanda hem hasta mahremiyeti hem de sağlık personellerinin güvenliği açısından sağlık alanında yapılan reklam içerik ve yöntemlerine Sağlık Bakanlığı ve Türk Tabipler Birliği’nin ortak çalışmasıyla bazı kısıtlamalar getirilmiştir.

Hukuksal düzenlemelerde belirtilen ilan ve bilgilendirmenin kapsamını, genel anlamda tüketici hakları ile değil, hasta hakları boyutuyla değerlendirmek gereklidir. Çünkü getirilen sınırlamaların amacı, insan sağlığı ve bu kapsamda insan haklarını korumak, insanların kar, rekabet ve benzeri amaçlardan kaynaklanan eylemlerden zarar görmelerini engellemektir.

Ancak bu şekilde değerlendirildiğinde yapılabilecek ve yapılamayacakları anlamlandırmak mümkün olacaktır.
Sağlık hizmetleri ile ilgili yapılacak tanıtımların sınırlarının saptanabilmesi için öncelikle bu alanda mevcut düzenlemelerin incelenmesi gereklidir.

Sağlık alanında reklam yasakları ülkemizde belli başlı kanun, tüzük ve yönetmeliklerle sınırlandırılmıştır. Bunlarda İlki Tıbbı Deontoloji Tüzüğü’dür. 13.01.1960 yılında resmî gazetede yayınlanan tüzükte verirken konu ile ilgili yasaklar tüzüğün 9. Maddesinde düzenlenmiştir.

Ülkemizde hekimlik uygulamalarının esaslarını belirleyen temel yasa olan 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Ka­nun’un 24. maddesi ile bu maddeye paralel olarak düzenlenmiştir.
Tıb­bi Deontoloji Tüzüğü’nün 9. maddesine göre hekimlerin adlarını, Tıpta Uzmanlık Tüzüğü’ne göre kabul edilmiş olan ihtisaslarını, akademik un­vanlarını, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini bildiren ilan­lar verebilmeleri mümkün olup diğer suretlerle ilan, reklam, vesa­ire yapmaları memnudur.

1219 Sayılı Yasa’da yer alan “memnu­dur” ibaresi, çok açık ve kesin bir yasağı ifade etmektedir.

İlgili mevzuatın açık düzenlemelerinin yanı sıra, Türk Tabipleri Birliği’nin 47. Büyük Kongresinde kabul edilen ve tüm hekimlerin uymakla yükümlü olduğu Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nın 11. maddesine göre de “Hekim, mesleğini uygularken reklam yapamaz, ticari reklamlara araç olamaz.
Çalışmalarına ticari bir görünüm veremez; insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, meslektaşlar arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamaz…” Ayrıca “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 5. maddesinin “ğ” bendinde de “Reklamlar, hastaların tedavi öncesi ve sonrasına ait ifade ya da görüntüler içeremez.” denilmek suretiyle talep yaratmaya yönelik faaliyetler engellenmeye çalışılmıştır.

Mevzu bahsi geçen bu yasaklar sadece sağlık çalışanları için değil sağlık kurum ve kuruluşları içinde geçerlidir. Özel sağlık kuruluşlarının faaliyet alanlarının belirlendiği nitekim son güncellemesi 10.20.2016 tarihinde yapılan Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin “Bilgilendirme ve Tanıtım” başlıklı 60. maddesi ve Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’in 29. maddesi ile de “sağlık kuruluşlarının reklam yapamayacağı, tanıtımların insanları yanıltan, yanlış yönlendiren, abartılı ve talep yaratmaya yönelik olamayacağı, diğer sağlık kuruluşları aleyhine haksız rekabet yaratan davranışlarda bulunulamayacağı” açıkça belirtilmiştir.

Tabipler Birliğinin sağlıkta reklam yasakları kapsamında aldığı yasakları maddeler halin şu şekilde sıralamak mümkün;

• Sağlık çalışanlarının, tedavi öncesi, sırası ve sonrasında hasta ve hasta yakınları ile görüntülerine yer verilemez.

• Muayenehane ve diğer sağlık kurum ve kuruluşlarının fiziki ortamı ile tıbbi cihaz veya donanımlara ilişkin ifade ve görüntüler kullanılamaz.

• Herhangi bir ücret, kampanya ya da indirim bilgisine veya hizmetin ücretsiz olduğuna ilişkin ifadelere yer verilemez.

• Tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren (ifade, yazı, fotoğraf, video, röportaj, haber vb.) ögelere hiçbir şekilde yer verilemez.

• Sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikte, toplumu bilgilendirmeye yönelik içerik paylaşılabilir. Doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanmamış bilgilere yer verilemez. Verilen bilginin kaynağı ve son güncelleme tarihi belirtilmelidir.

•Hastaların tedavi öncesi ve/veya sonrasına ait görüntülerine ya da ifadelerine hiçbir şekilde yer verilemez. Ayrıca bu nitelikteki yayınlara link verilerek yönlendirme de yapılamaz.

• Deontoloji kurallarına ve hasta haklarına uymayan, abartılı, insanları yanıltıcı, korku veya paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, gerçeğe aykırı ifadeler kullanılamaz.

• Hekim hakkında veya sağlık kurum ve kuruluşu ile burada görev yapan sağlık personeli hakkında, hastalara ait değerlendirmelere, görüş bildirimine, teşekkür ilanlarına yer verilemez.

Sağlık Alanında Reklam Yasakları Neden Gereklidir?

Sağlık hakkı bir pazarlama unsur haline gelmemesi gereken ve herkesin eşit bir şekilde yararlanabileceği bir hak olmalıdır. Sağlık hizmetlerinin temelinde kamu yararı yatar.

Yukarıda yer verilen tüm bu önlemlere rağmen günümüzde para karşılığında televizyona çıkan veya sosyal medya kanallarında yasakları hiçe sayarak veya cezasını ödeyerek Sağlık Bakanlığı tarafınca yasaklanmış şekillerde reklam yapmaya devam eden kişi, kurum ve kuruluşlar mevcuttur.

Bu durum insan sağlığını ticari bir unsur haline getirmekle kalmayıp yanlış bilgilendirme sonucu bireylerin sağlını da tehlikeye atabilecek kapasiteye sahiptir. Tüm bunların önüne geçebilmek adına sağlık gibi hassas bir alanda kamu yararı gözetmek yerinde bir karar olacaktır. Bu alanda yapılan tanıtımlar ve yürütülen kampanyalar hassasiyetle devam ettirilmelidir.

GAYE GÜLLÜ

KAYNAKÇA
https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10436.pdf
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20435&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=
5#:~:text=MADDE%205%20%E2%80%93%20(1)%20Reklamlar,%C3%B6zendiren%20veya%20
destekleyen%20unsurlar%20i%C3%A7eremez.

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4854&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=
https://www.ttb.org.tr/mevzuat/index.php?option=com_content&id=65&Itemid=31
https://shgmturizmdb.saglik.gov.tr/TR-23595/saglik-turizminde-tanitim-ve-markalasma.html
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/522461
https://ttb.org.tr/makale_goster.php?Guid=95b4cbc4-cb75-11e7-9277-41cb35a9b17b

Konuşmaya Başla
Online
Sağlık turizmi danışmanlık, yetki belgesi, teşvikler ve eğitim için ara